Objavljena publikacija „Hvatanje slabih signala“, zasnovana na 25 konkretnih priča proizvodnih MSP
Velike promjene u preduzećima ne počinju uvijek velikom investicijom, formalnom strategijom ili složenim projektom. Ponekad počinju drugačijim rasporedom rada, mjerenjem potrošnje, novim načinom korištenja opreme ili jednostavnim digitalnim alatom.
Upravo takve promjene prati nova publikacija Ede „Hvatanje slabih signala: Male promjene u preduzećima kao najava energetske tranzicije i digitalne transformacije “, čiji su autori Pavle Miovčić i Goran Janković.
Umjesto klasične ankete, istraživanje je koristilo narativni pristup. Predstavnici preduzeća ispričali su 25 konkretnih, anonimnih priča o promjenama koje su već uvedene u proizvodnim malim i srednjim preduzećima, a zatim su sami procijenili njihov uticaj, širenje, održivost i doprinos narednim koracima.
Jedan od najzanimljivijih nalaza jeste da promjene često ne pokreću samo vlasnici i direktori. U velikom broju priča glavni nosioci bili su tehnolozi, inženjeri, šefovi smjene i direktni izvršioci – ljudi koji rade u proizvodnji i prvi primjećuju gdje se može uštedjeti energija, olakšati rad ili unaprijediti proces.
Istraživanje pokazuje i da dobra ideja sama po sebi nije dovoljna. Promjene koje su ugrađene u procedure, pravila i svakodnevne radne rutine znatno su trajnije od onih koje ostanu neformalne improvizacije. Potpuno formalizovane promjene imale su prosječnu ocjenu održivosti 9,6 od 10, dok je kod potpuno neformalnih promjena ona iznosila 6,9.
Energetsko-tehničke intervencije u posmatranom uzorku ostvarile su bolje rezultate od organizaciono-digitalnih i relacionih promjena. One su bile vidljivije, više su se širile i duže trajale. Istovremeno, gotovo sav zabilježeni otpor odnosio se na digitalizaciju i promjene načina rada, a ne na energetsku opremu ili tehničke zahvate.
Važan signal za buduću podršku jeste i spremnost firmi da nastave. Od 24 preduzeća koja su jasno odgovorila na ovo pitanje, njih 22 planira sljedeći korak: 12 već zna šta želi da uradi, dok još deset planira nastavak, ali nema dovoljno razrađen plan. Nalazi zato ukazuju da je upravo sada pravi trenutak za ekspertsku, finansijsku i razvojnu podršku.
Publikacija donosi i preporuke za programe podrške: pomoći firmama da dobre prakse pretoče u procedure, uključiti ljude iz proizvodnje, smanjiti prag za angažovanje vanjskih stručnjaka, pažljivije uvoditi digitalna rješenja i razlikovati podršku firmama koje već imaju investicioni plan od podrške onima koje tek treba da definišu naredni korak.
Nalaze treba čitati kao kvalitativne uvide i pokazatelje obrazaca, a ne kao statistički reprezentativnu sliku cjelokupne privrede. Njihova vrijednost upravo je u konkretnim pričama koje pokazuju šta je u domaćim preduzećima već moguće.
📘 Publikaciju možete preuzeti ovdje: https://bit.ly/3TAVPiH
Istraživanje je provedeno u okviru projekta DESET (Digitally Enabled Sustainable Energy Transition of manufacturing SMEs), koji se realizuje uz podršku Evropske unije i Vlade Savezne Republike Njemačke (BMZ), u okviru Inicijative EU za razvoj privatnog sektora.
Projekat DESET implementira DIH IDEMO, koji čine Eda – Agencija za razvoj preduzeća kao vodeći partner, Elektrotehnički fakultet Univerziteta u Banjoj Luci, Privredna komora Republike Srpske, Inovacioni centar Banja Luka i Razvojna agencija Republike Srpske.